top of page

Descartando o outro (e a si mesmo) na Era Digital

  • Foto do escritor: Antonio C. de Barros Jr.
    Antonio C. de Barros Jr.
  • 31 de jan. de 2022
  • 3 min de leitura

Atualizado: 6 de abr.


Vivemos num tempo e numa cultura em que, muitas vezes, as pessoas ignoram, apagam, “cancelam”, excluem o outro com uma facilidade ao alcance das mãos, nas diferentes plataformas digitais. Tratam o outro como um objeto descartável, ao menor sinal de que, narcisicamente, ele não serve ou contraria a imagem delas. Prescindem de verbalizar o que está em jogo (o que sentem, pensam, desejam) e simplesmente agem em silêncio, até porque, não raras vezes, sejam incapazes de nomear ou de bancar o que as move.

E isso acontece por toda parte – nos encontros amorosos, nas relações acadêmicas, de trabalho, nas amizades etc.

O rapaz ou a moça com quem se estava saindo, que antes se mostrava carinhoso(a) e engajado(a) na construção de um relacionamento afetivo, de repente, desaparece, sem dizer palavra.

O coordenador de curso, que antes se mostrava solícito a algum aluno ou professor, simplesmente os ignora quando deles recebe alguma dúvida para a qual não tenha resposta ou algum incômodo com o qual não sabe o que fazer.

O colega de trabalho ou o gestor que, estando sempre ativos, quando se trata de conseguir o que precisam do outro (informações, mais produtividade, etc.), argumentam para si mesmos que não dão conta de responder a todas as demandas e adotam uma posição passiva de silêncio, se chega alguma mensagem pedindo ajuda ou solicitando ações para as quais se sentem impotentes ou as quais não querem atender.

O amigo de rede social ou de grupo de Whatsapp, que sempre apreciou as curtidas e os comentários elogiosos recebidos em seus posts e em suas mensagens, exclui aquelas pessoas que divergiram em algo, às vezes, banal, sem sequer se posicionar para elas.

O outro (excluído, ignorado, apagado, “cancelado”) que lute, que se vire com o “vácuo” em que foi deixado, com as interrogações que tenha, com a angústia do não saber o que houve, com o desamparo da possibilidade – sempre existente – de ocupar esse lugar de dejeto nas relações.

Cada vez mais, o ato vai tomando o lugar da palavra, mesmo num mundo em que, aparentemente, a comunicação audiovisual está em toda parte, o tempo todo. O silêncio da eliminação do outro a nosso bel prazer, na palma da mão, revela o quanto os laços sociais estão se tornando, progressivamente, perversos. Ou seja, o quanto estamos colocando em prática (em ato), o que deveria ser só uma fantasia inconsciente – a de que o outro existe para nos satisfazer.

Que tipo de sociedade vamos construir com isso? A que está nascendo nesta Era Digital e não se sabe exatamente aonde vai chegar. Marcada por um narcisismo exacerbado por todo lado, mas não o que propicia um júbilo sem fim aos sujeitos, mas aquele que revela, quase que inexoravelmente, as suas fragilidades. Não é à toa, parece-me, que haja um cenário (quase?) endêmico, podemos dizer, de quadros de depressão, de ansiedade, de perturbações narcísicas de todo tipo.

A psicanálise foi fundada por Freud e permanece até hoje como uma disciplina e uma prática clínica do amor às verdades, da possibilidade de nomear algo do que fora rechaçado, expulso, cindido, negado, renegado. Enquanto o sujeito apenas age sintomaticamente, permanece alienado daquilo que o constitui ou do que deseja.

Nesse processo de colocar o outro no lugar de resto a ser excluído, se preciso for, o que fica não-dito é que, a pessoa que hoje exclui, mal se dá conta de que vai ter de se haver com a própria exclusão. Mal se dá conta de que está, até o pescoço, mergulhada nessa dinâmica em que todos passam a ocupar esse lugar de meros objetos da satisfação do outro.

Tomara que a pessoa, quando estiver também ela sentindo-se nesse lugar de resto, quando estiver com muita ansiedade depressiva ou paranóide, com muita tristeza ou com pânico etc. por conta disso, ainda possa ter alguém que a acolha, alguém que queira estabelecer um laço de amor (seja ele fraternal, profissional, erótico ou de que natureza for). Isso porque todos precisamos do outro, inclusive os que se esforçam para provar o contrário a si mesmos. Será que a nova sociedade digital que vai sendo construída vai mudar isso algum dia? Pelo mal-estar generalizado, tudo indica que não.


Antônio C. de Barros Jr.

Psicólogo clínico/ psicanalista/ psicoterapeuta

Doutor e mestre em Psicologia pela USP.

Autor do livro: Quem vê perfil não vê coração: fragilidades narcísicas e a construção de imagens de si nas redes sociais. Editora Escuta.

Ex-membro da Associação Campinense de Psicanálise (2004 a 2010).


Contato: 

Contato do whatsapp



Imagem: Geralt (Pixabay)

14 comentários


bentieshaand.re.ws3429
há 3 dias

GO88 mình thấy bạn bè nhắc mấy lần nên cũng bấm vào coi thử cho biết thôi. Không phải kiểu vào để chơi hay đọc kỹ gì, mình chỉ lướt qua xem giao diện họ làm ra sao. Cảm giác đầu tiên là trang nhìn khá dễ thở, chữ không bị dồn dập nên kéo xuống không mệt mắt. Mình thích nhất là mấy phần thông tin họ để theo dạng khối rõ ràng, nhìn cái là biết đang ở mục nào chứ không bị lẫn. Với lại thanh menu đặt chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại cũng nhanh, không phải mò. Nói chung lướt vài phút là nắm được bố cục rồi, vì các khối nội dung tách…

Curtir

robert50powell.9.5.8.4+abc123
há 3 dias

hitclub dạo này thấy mọi người nhắc hoài nên mình cũng bấm vào coi thử cho biết, chứ không có ngồi đọc kỹ hay làm gì nhiều. Vừa vào là thấy giao diện khá “thoáng”, kiểu chia nội dung thành mấy khối riêng nên nhìn không bị rối mắt. Mình để ý cái menu đặt khá dễ thấy, bấm qua lại mấy mục cũng nhanh, không phải tìm vòng vòng. Cách họ canh chữ với khoảng trắng nhìn ổn, lướt trên điện thoại cũng không bị dính dính khó chịu. Nói chung mình chỉ cần trang nào rõ ràng, vào phát biết mình đang ở đâu là được, và bên này làm phần bố cục + menu nhìn khá gọn…

Curtir

robert50powell.9.5.8.4+abc123
04 de ago.

https://sv368.parts/ mình cũng chỉ vô thử vì thấy bạn bè nhắc hoài, kiểu tò mò xem giao diện ra sao thôi chứ không có đọc kỹ nội dung. Ấn tượng đầu là bố cục nhìn khá thoáng, không bị nhét chữ dày đặc nên lướt một vòng là hiểu đại khái. Mình thích nhất là cách họ chia thông tin theo từng khối rõ ràng, nhìn cái biết chỗ nào là chỗ nào, không phải căng mắt tìm. Với lại cái menu đặt ngay chỗ dễ thấy nên bấm qua lại giữa các mục khá nhanh, không bị lạc. Nói chung dùng vài phút là quen tay, cảm giác nhẹ đầu hơn mấy trang hay rối. Nhìn tổng thể thì…

Curtir

laurasanms311989
04 de ago.

Review Nhà Cái mình mới ghé thử vì thấy bạn bè hay nhắc, chủ yếu tò mò xem trang này bố cục ra sao thôi. Vào cái là thấy họ đẩy phần “TOP 10 Nhà Cái Uy Tín… T.8 2026” lên khá nổi, nên dù chỉ lướt cũng hiểu ngay hướng nội dung là tổng hợp và đánh giá. Mình thích kiểu trình bày theo khối, tiêu đề rõ ràng, kéo xuống không bị ngợp chữ. Mấy mục chính cũng đặt dễ nhìn nên bấm qua lại giữa các bài nhanh, không phải tìm mỏi mắt. Nói chung cảm giác gọn gàng, đọc lướt vẫn bắt được ý, nhất là cái heading “TOP 10 Nhà Cái Uy Tín… T.8 2026”…

Curtir

katrinacha.vez.52.0.2
01 de ago.

QS88 mình mới ghé thử vì thấy mọi người nhắc hoài, kiểu vào xem giao diện ra sao thôi chứ chưa kịp chơi gì. Cảm giác đầu tiên là trang làm khá dễ nhìn, bố cục chia khối rõ nên lướt một vòng là biết chỗ nào với chỗ nào, không bị rối mắt. Mình cũng bất ngờ vì tải nhanh thật, bấm qua vài mục gần như không phải chờ, cảm giác mượt hơn mấy trang mình từng xem. Màu sắc thì kiểu sang nhẹ, không bị lòe loẹt nên ngồi nhìn lâu cũng ổn. Nói chung mình thích cái cách họ sắp xếp nội dung gọn gàng, các phần thông tin đặt trong khung nhìn ngay ngắn và…

Curtir

© 2025 Antônio Carlos de Barros Jr. psicanalista/ psicólogo clínico/ psicoterapeuta

bottom of page