Descartando o outro (e a si mesmo) na Era Digital

Atualizado: 6 de abr.

Vivemos num tempo e numa cultura em que, muitas vezes, as pessoas ignoram, apagam, “cancelam”, excluem o outro com uma facilidade ao alcance das mãos, nas diferentes plataformas digitais. Tratam o outro como um objeto descartável, ao menor sinal de que, narcisicamente, ele não serve ou contraria a imagem delas. Prescindem de verbalizar o que está em jogo (o que sentem, pensam, desejam) e simplesmente agem em silêncio, até porque, não raras vezes, sejam incapazes de nomear ou de bancar o que as move.
E isso acontece por toda parte – nos encontros amorosos, nas relações acadêmicas, de trabalho, nas amizades etc.
O rapaz ou a moça com quem se estava saindo, que antes se mostrava carinhoso(a) e engajado(a) na construção de um relacionamento afetivo, de repente, desaparece, sem dizer palavra.
O coordenador de curso, que antes se mostrava solícito a algum aluno ou professor, simplesmente os ignora quando deles recebe alguma dúvida para a qual não tenha resposta ou algum incômodo com o qual não sabe o que fazer.
O colega de trabalho ou o gestor que, estando sempre ativos, quando se trata de conseguir o que precisam do outro (informações, mais produtividade, etc.), argumentam para si mesmos que não dão conta de responder a todas as demandas e adotam uma posição passiva de silêncio, se chega alguma mensagem pedindo ajuda ou solicitando ações para as quais se sentem impotentes ou as quais não querem atender.
O amigo de rede social ou de grupo de Whatsapp, que sempre apreciou as curtidas e os comentários elogiosos recebidos em seus posts e em suas mensagens, exclui aquelas pessoas que divergiram em algo, às vezes, banal, sem sequer se posicionar para elas.
O outro (excluído, ignorado, apagado, “cancelado”) que lute, que se vire com o “vácuo” em que foi deixado, com as interrogações que tenha, com a angústia do não saber o que houve, com o desamparo da possibilidade – sempre existente – de ocupar esse lugar de dejeto nas relações.
Cada vez mais, o ato vai tomando o lugar da palavra, mesmo num mundo em que, aparentemente, a comunicação audiovisual está em toda parte, o tempo todo. O silêncio da eliminação do outro a nosso bel prazer, na palma da mão, revela o quanto os laços sociais estão se tornando, progressivamente, perversos. Ou seja, o quanto estamos colocando em prática (em ato), o que deveria ser só uma fantasia inconsciente – a de que o outro existe para nos satisfazer.
Que tipo de sociedade vamos construir com isso? A que está nascendo nesta Era Digital e não se sabe exatamente aonde vai chegar. Marcada por um narcisismo exacerbado por todo lado, mas não o que propicia um júbilo sem fim aos sujeitos, mas aquele que revela, quase que inexoravelmente, as suas fragilidades. Não é à toa, parece-me, que haja um cenário (quase?) endêmico, podemos dizer, de quadros de depressão, de ansiedade, de perturbações narcísicas de todo tipo.
A psicanálise foi fundada por Freud e permanece até hoje como uma disciplina e uma prática clínica do amor às verdades, da possibilidade de nomear algo do que fora rechaçado, expulso, cindido, negado, renegado. Enquanto o sujeito apenas age sintomaticamente, permanece alienado daquilo que o constitui ou do que deseja.
Nesse processo de colocar o outro no lugar de resto a ser excluído, se preciso for, o que fica não-dito é que, a pessoa que hoje exclui, mal se dá conta de que vai ter de se haver com a própria exclusão. Mal se dá conta de que está, até o pescoço, mergulhada nessa dinâmica em que todos passam a ocupar esse lugar de meros objetos da satisfação do outro.
Tomara que a pessoa, quando estiver também ela sentindo-se nesse lugar de resto, quando estiver com muita ansiedade depressiva ou paranóide, com muita tristeza ou com pânico etc. por conta disso, ainda possa ter alguém que a acolha, alguém que queira estabelecer um laço de amor (seja ele fraternal, profissional, erótico ou de que natureza for). Isso porque todos precisamos do outro, inclusive os que se esforçam para provar o contrário a si mesmos. Será que a nova sociedade digital que vai sendo construída vai mudar isso algum dia? Pelo mal-estar generalizado, tudo indica que não.
Antônio C. de Barros Jr.
Psicólogo clínico/ psicanalista/ psicoterapeuta
Doutor e mestre em Psicologia pela USP.
Autor do livro: Quem vê perfil não vê coração: fragilidades narcísicas e a construção de imagens de si nas redes sociais. Editora Escuta.
Ex-filiado ao Instituto Brasileiro de Psicanálise Winnicottiana (2021 a 2023)
Ex-membro da Associação Campinense de Psicanálise (2004 a 2010).
Contato:
Imagem: Geralt (Pixabay)




rik vip đang bàn trong mấy chuyện giải trí online nên mình lướt thử xem họ làm trang kiểu gì. Nói thật là mình chỉ quan sát cách sắp xếp nội dung với cảm giác đọc thôi, và thấy họ chia phần nhìn khá mạch lạc, kéo xuống đến đâu vẫn biết mình đang ở đoạn nào vì tiêu đề được làm nổi lên rõ ràng; đoạn giới thiệu ở trên cũng có nhắc tới hệ thống giao dịch hiện đại và an toàn, đọc qua là hiểu họ muốn người dùng yên tâm khi thao tác. Mình cũng để ý font chữ với khoảng cách dòng vừa vừa, nên đọc trên điện thoại không bị mỏi mắt, kiểu như…
https://kuwin-bet1.com/ mình ghé vào coi thử cho biết vì thấy bạn bè nhắc, kiểu xem giao diện ra sao thôi. Vừa mở lên thấy tông màu sáng, nhìn sạch sẽ nên không bị rối mắt. Mình lướt một vòng là nắm được bố cục vì các phần được chia theo khối khá rõ, tiêu đề đặt ngay ngắn nên đọc nhanh cũng hiểu họ muốn nói gì. Có đoạn giới thiệu nhắc chuyện nạp/rút xử lý nhanh với bảo mật thông tin, mình không đào sâu nhưng đọc lướt thấy cũng đỡ lăn tăn. Menu đặt ở chỗ dễ thấy nên bấm qua lại không mất công tìm, và mấy khung nội dung trên trang được căn gọn, nhìn vào…
88xbet shop tối nay mình mở ra xem nhanh trên điện thoại lúc đang chờ xe, kéo một hồi là thấy họ trình bày khá gọn nên đọc lướt cũng hiểu đại khái chứ không phải ngồi soi từng dòng. Phần giới thiệu ghi rõ mốc ra mắt năm 2018 với trụ sở Manila nên nắm được “lý lịch” ngay. Chữ nghĩa vừa đủ. Menu để ngay chỗ dễ với tay nên chuyển mục tiện. Có đoạn nói chuyện đôi khi bị nhà mạng chặn nên họ để một khung riêng về link truy cập cập nhật, nhìn cái là nhận ra ngay chỗ đó. Các khối nội dung chia ra rõ ràng, cuộn xuống không bị loạn mắt. Mình…
https://llwin.markets/ nhìn kiểu giống mấy trang mình hay lướt trước đây, nhưng bố cục ở đây gọn hơn và ít bị rối mắt. Mình vào lướt nhanh thôi, chủ yếu xem cách họ chia nội dung có dễ nắm không, và thấy các khối thông tin tách ra khá rõ nên kéo xuống vẫn không bị ngộp (đọc lướt vẫn bắt được ý chính). Có đoạn họ nói khá nhiều về chuyện an toàn với minh bạch trong vận hành/giao dịch, nên cảm giác trang cố gắng làm nghiêm túc chứ không chỉ màu mè. Mấy tiêu đề dạng “Top” và phần giới thiệu thương hiệu đặt theo kiểu block nên nhìn phát biết đang ở mục nào, menu cũng…
QQ88 ừ đúng kiểu bạn nói, nhìn lướt qua là nhận ra format quen quen của mấy web giải trí, nhưng cách họ dàn trang có vẻ “đỡ rối” hơn nên mình kéo xuống một đoạn vẫn theo kịp. Mình không có ngồi mò sâu đâu, chủ yếu mở ra xem thử bố cục với đường đi nước bước có dễ không, vì nhiều trang nhìn choáng mắt là mình thoát luôn (chắc do mình lười). Cái mình thấy ổn nhất là phần menu để khá rõ ràng, bấm qua lại giữa các mục không bị lạc, cảm giác mọi thứ nằm đúng chỗ nên tìm thông tin nhanh. Với lại các khối nội dung xếp kiểu từng ô và…